Sehpa Kumasının Renk Kararması Sorunu: Nedenleri

Sehpa kumaşı, evin en çok kullanılan ama en az düşünülen tekstil parçasıdır. Altı ay içinde rengi matlaşır. Bir yıl sonra kenarları sararır. Çoğu kişi bunu "kalitesiz kumaş" diye açıklar. Oysa sebep genellikle kumaş değil, kullanım koşullarıdır.

Aşağıda sehpa kumaş renk solması sorununun gerçek nedenlerini, hangi kumaşın hangi ortamda daha uzun dayandığını ve satın alma kararı verirken nelere bakmanız gerektiğini adım adım bulacaksınız.

Renk Neden Solar, Neden Kararır?

İki farklı sorun var. Karıştırılıyorlar ama çözümleri ayrı.

Solma: Renk açılır, mat bir hal alır. Genellikle ışık ve kimyasal kaynaklıdır.
Kararma: Renk koyulaşır, grileşir veya sararır. Genellikle kir, yağ ve nem kaynaklıdır.

Aynı sehpada iki sorun birlikte görülebilir. Pencereye bakan kenar solarken, çay bardağının durduğu orta kısım kararır.

Adım Adım: Nedenleri Tespit Etme ve Önlem Alma

Işık açısını kontrol edin. Sehpanız pencereye ne kadar yakın? Doğrudan güneş alan yüzeylerde UV, boya moleküllerini parçalar. En hızlı solan renkler kırmızı, turuncu ve mora çalan tonlardır. Lacivert ve siyah da grileşir. Bej, taş rengi ve açık gri en yavaş bozulanlardır.

Önlem: Sehpayı 40-50 cm içeri çekin. Tül kullanın. Yoğun ışık alan salonlarda güneş kontrollü perde seçenekleri işe yarar; perde çeşitleri arasında bu yönüyle ciddi fark vardır.
Kumaşın boyama yöntemini sorun. İki temel yöntem var. Elyaf boyalı (dope dyed) kumaşta renk lif üretilirken verilir, içine işler. Yüzey boyalı kumaşta renk sonradan basılır. İkincisi daha ucuzdur ve daha çabuk açılır. Satıcıya "boya elyafa mı işlenmiş?" diye sorun. Cevabı bilmiyorsa etikete bakın.
Yıkama sıcaklığını düşürün. 60 derece üstü yıkama, pamuklu sehpa örtülerinde ilk yıkamada belirgin renk kaybı yapar. 30 derece yeterlidir. Ön yıkama programını kapatın.
Çamaşır suyu ve leke çıkarıcıyı bırakın. Klor bazlı ürünler rengi doğrudan sökér. Oksijen bazlı leke çıkarıcılar daha güvenlidir ama renkli kumaşta yine seyreltilerek kullanılmalıdır. Önce görünmeyen bir köşede deneyin.
Kurutmayı gölgede yapın. Balkonda güneşe asılan ıslak kumaş, kuru kumaştan daha hızlı solar. Nem, UV etkisini artırır. Ters çevirip gölgede kurutun. Kurutma makinesinin yüksek ısı programı da rengi matlaştırır.
Sıcak bardak ve nem birikimini engelleyin. Kararmanın en yaygın sebebi budur. Sıcak bardağın altında biriken buhar, kumaşın altındaki ahşap veya sünger tabakadan renk transferi yapar. Altlık kullanın. Cam sehpalarda kumaşın altına ince keçe koyun.
Yağ lekesini bekletmeyin. Görünmeyen yağ, zamanla oksitlenir ve sarı-kahve bir gölge bırakır. Bu leke sonradan çıkmaz. Temiz kağıt havluyla bastırarak alın, sonra ılık suyla nokta temizliği yapın.
Örtüyü periyodik döndürün. Her ay 180 derece çevirin. Böylece güneş alan kenar sürekli aynı taraf olmaz. Solma tüm yüzeye eşit dağılır, göze batmaz.

Kumaş Karşılaştırması

Kumaş	Solmaya Direnç	Kararmaya Direnç	Not
Polyester (elyaf boyalı)	Yüksek	Yüksek	Güneşli salonlar için en güvenli seçim
Pamuk	Düşük	Orta	Doğal dokusu güzel, ama sık yıkamada açılır
Keten	Orta	Düşük	Yağ ve nemi hızlı emer, sararmaya açıktır
Pamuk-polyester karışım	Orta-Yüksek	Yüksek	Fiyat/performans dengesi en iyi grup
Kadife	Orta	Düşük	Hav yatması renk değişimi gibi görünür
Jakarlı dokuma	Yüksek	Orta	Desen dokumadan geldiği için solma az fark edilir

Karar verirken tek başına fiyata bakmayın. Ucuz bir örtüyü yılda iki kez değiştirmek, iyi bir karışım kumaştan pahalıya gelir. Bütçeyi korurken kaliteden ödün vermemenin yolu, doğru elyafı seçmekten geçer.

Sık Yapılan Hatalar

Yeni örtüyü diğer çamaşırlarla yıkamak. İlk yıkamada fazla boya salınır. İlk üç yıkamayı tek başına yapın.
Yumuşatıcıyı fazla kullanmak. Lifleri kaplar, rengi matlaştırır ve kir tutuculuğu artırır.
Buharlı ütüyü doğrudan uygulamak. Polyester ve karışım kumaşlarda parlama izi bırakır. Ters yüzden, düşük ısıda ütüleyin.
Kararan bölgeyi ovalamak. Sürtünme lifleri yorar, o alan daha da mat görünür.
Koyu ahşap sehpaya açık renk ince örtü sermek. Vernik ve cila,